Partizak

Author: partizpan

  • Կուսածաղիկ մադագասկարյան

    Կուսածաղիկ մադագասկարյանը  (անգլ․՝ Madagascar periwinkle, ռուս․՝ Катарантус розовый , լատ․՝ Catharanthus roseus) շնամեռուկազգիների ընտանիքի մշտադալար, բազմամյա կիսաթուփի տեսակ է։

    Խնամքը

    Հղումներ

  • Խաղողի “բարեկամ” և “թշնամի” բույսերը

    Խաղողի համար օգտակար հարևան աբույսեր

    Թրթնջուկ (Common Sorrel, Щавель кислый, Rumex acetosa)
    +53
    Ոլոռ (Pea, Горох посевной, Pisum sativum)
    +45
    Կանթեղախոտ մեծ (Greater Celandine, Чистотел большой, Chelidonium majus)
    +37
    Մանանեխ (Sinapis, Горчица жёлтая, Sinapis)
    +28
    Սոխ (Onion, Лук репчатый, Allium cepa)
    +28
    Բողկ (Radish, Редька огородная, Raphanus sativus)
    +25
    Շվեյցարական մանգոլդ (Swiss chard, Мангольд, Bēta vulgāris subsp. vulgaris var. vulgaris)
    +25
    Եռագույն մանուշկ (Johnny Jump up, Анютины глазки, Víola trícolor)
    +24
    Ծաղկակաղամբ (Cauliflower, Капуста цветная, Brassica Cauliflora)
    +23
    Ամսաբողկ (Редис, Raphanus sativus)
    +22
    Սպանախ (Spinach, Шпинат огородный, Spinacia oleracea)
    +22
    Ճակնդեղ (Свекла столовая)
    +22
    Առվույտ  (Alfalfa, Люцерна посевная, Medicago sativa)
    +18
    Սեխ (Muskmelon, Дыня, Cucumis melo)
    +14
    Գետնաելակ (Strawberries, Земляника, Fragaria)
    +14
    Գազար (Carrot, Морковь, Daucus carota subsp. sativus)
    +13
    Վարունգ (Cucumber, Огурец, Cucumis sativus)
    +13
    Սամիթ (Dill, Укроп огородный, Anethum graveolens)
    +5
    Կաղամբ (Капуста белокочанная, Brassica oleracea)
    +5
    Լոբի (Common bean, Фасоль обыкновенная кустовая, Phaseolus vulgaris)
    +2
    Կոտեմ (Cress, Кресс-салат, Lepidium sativum)
    +2
    Կակաչ քնաբեր (Opium poppy, Мак снотворный, Papaver somniferum)
    +1

    Խաղողի համար չեզոք հարևան բույսեր

    Ֆենխել (Fennel, Фенхель, Foeniculum)
    0
    Սխտոր (Garlic, Чеснок, Allium sativum)
    0
    Կոլրաբի (Kohlrabi, Кольраби, Brassica oleracea var. gongylodes)
    0
    Դդում (Pumpkin, Тыква, Cucurbita)
    0
    Երեքնուկ հոլանդական (Dutch clover, Клевер ползучий, Trifolium repens)
    0

    Խաղողի համար թույլ վնասակար հարևան բույսեր

    Բադրիջան (Eggplant, Баклажаны, Solanum)
    -2
    Սրոհունդ (Hypericum, Зверобой, Hypericum)
    -3
    Հովվամախաղ  (Capsella, Пастушья сумка, Capsélla)
    -3
    Մաղադանոս (Parsley, Петрушка, Petroselínum)
    -6
    Իշառվույտ (Sweet clover, Донник, Melilotus)
    -12
    Հարսնախոտ (Physalis, Физалис, Physalis)
    -12
    Երեքնուկ մարգագետնային (Red clover, Клевер луговой, Trifolium pratense)
    -12
    Կարտոֆիլ (Potato, Картофель, Solanum tuberosum)
    -13
    Պղպեղ (Pepper, Перец, Capsicum)
    -13
    Ուրց (Thymus, Чабрец, Thymus)
    -15
    Նեխուր (Celery, Сельдерей, Apium)
    -18
    Քիմիոն (Caraway, Тмин обыкновенный, Carum carvi)
    -18
    Երիցուկ հոտավետ (Pineappleweed, Ромашка пахучая, Matricária discoídea)
    -19
    Տամկախոտ (Chickweed, Мокрица, Stellária média)
    -20

    Խաղողի համար խիստ վնասակար հարևան բույսեր

    Խատուտիկ սովորական (Common dandelion, Одуванчик лекарственный, Taráxacum officinále)
    -21
    Արևածաղիկ (Подсолнечник)
    -21
    Օշինդր սովորական (Common mugwort, Полынь обыкновенная, Artemísia vulgáris)
    -21
    Մամրիչ (Clematis, Клематис, Clematis)
    -21
    Եղինջ այրող (Annual nettle, Крапива жгучая, Urtíca úrens)
    -23
    Եզան լեզու (Plantains, Подорожник, Plantago)
    -23
    Վաղենակ դեղային (Pot marigold, Ноготки лекарственные, Calendula officinalis
    -23
    Դաշտավլուկ (Kentucky bluegrass, Мятлик луговой (газонная трава), Poa pratensis)
    -24
    Տերեփուկ կապույտ (Cornflower,Василёк синий, Centauréa cyánus)
    -24
    Կանեփ (Cannabis, Конопля посевная, Cánnabis satíva)
    -24
    Կղմուխ, Հղինեի խոտ (Inula, Девясил, Inula)
    -25
    Հազար մշակովի (Lettuce, Салат-латук (листовой), Lactūca sātiva)
    -25
    Պրաս (Leek, Лук-порей, Āllium pōrrum)
    -28
    Սիզախոտ (Couch grass, Пырей ползучий, Elytrígia répens)
    -28
    Լոլիկ (Tomato, Томаты, Solanum lycopersicum)
    -30
    Սոխ կտրող (Chives, Лук-резанец, Állium schoenoprásum)
    -30
    Կտավախոտ սովորական (Common toadflax, Льнянка обыкновенная, Linaria vulgaris)
    -31
    Լվածաղիկ (Tansies, Пижма, Tanacetum)
    -32
    Եզան լեզու մեծ (Broadleaf plantain, Подорожник большой, Plantago major)
    -33
    Կծվիչ սովորական (Horseradish, Хрен, Armoracia rusticana)
    -35
    Ճնճղապաշար (Common Knotgrass, Горец птичий, Polygonlum aviculare)
    -35
    Դառը օշինդր (Absinthe, Полынь горькая, Artemísia absínthium)
    -41
    Պատատուկ դաշտային (Field bindweed, Вьюнок полевой, Convolvulus arvensis)
    -41
    Եգիպտացորեն (Maize, Кукуруза, Zea mays)
    -42
    Սև մորմ (Black nightshade, Паслён чёрный), Solanum nígrum)
    -42
    Հազարատերևուկ (Yarrow, Тысячелистник, Achillea millefolium)
    -45

  • Տուղտավարդ

    Տուղտավարդը կամ Մոլոշավարդ, Սուլթան վարդ  (անգլ.՝ Hollyhock, ռուս.՝ Штокро́за լատ.՝ Alcea), , տուղտազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ է:
    Հայտնի է տուղտավարդի մոտ 60 տեսակ, Հայաստանում՝ 8 տեսակ:

    • Տուղտավարդ դեղնականաչ (լատ.՝ Alcea flavovirens),
    • Տուղտավարդ կնճռոտ (լատ.՝ Alcea rugosa),
    • Տուղտավարդ Սոսնովսկու (լատ.՝ Alcea sosnovskyi),
    • Տուղտավարդ Ղարսի (լատ.՝ Alcea karsiana) և այլն։

    Մշակվում է՝

    • Տուղտավարդ վարդագույնը (լատ.՝ Alcea rosea)։

    Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է քարքարոտ լանջերին, լեռնատափաստաններում, ժայռաճեղքերում, ընկուզենու, գիհու նոսրանտառներում, թփուտներում և այլն։

    Հղումներ

  • Տրադեսկանցիա զեբրինա

    Տրադեսկանցիա զեբրինա (անգլ․՝ Wandering Jew, ռուս․՝ Традесканция зебрина, լատ․՝ Tradescantia zebrina)

    Օդի ջերմաստիճանը
    • Ձմռանը՝  +12 – +15 °С
    • Ամռանը՝ +18 – +25 °С
    Ջրելը
    • Գարուն, ամառ, աշուն՝ առատ
    • Ձմռանը՝ չափավոր

    Ունի թույլ արմատներ, ուստի լավ չի տանում հողի չորանալը։

    Ցողելը

    Սիրում է ցողվել։

    Տեղափոխումը

    1-2 տարին մեկ։

    Հողախառնուրդը

    Հավասար ծավալով՝

    Ծաղկամանը

    Ոչ շատ խորը ու լայն։

    Բազմացումը

    Հեշտությամբ բազմացվում է կտրոններով։ Արմատակալման կարելի է դնել թե՛ ջրի մեջ, թե՛ խոնավ սուբստրատի։

    Հղումներ

  • Հինածաղիկ պարտեզի

    Պարտեզի հինածաղիկը (անգլ․՝ Garden balsam, Garden jewelweed, Rose balsam, Spotted snapweed, Touch-me-not, ռուս․՝ Недотрога бальзаминовая, Бальзамин садовый, լատ․՝ Impatiens balsamina) միամյա խոտաբույս է։

    Հղումներ

     

  • Ձիթենի

    Ձիթենի (անգլ.՝ Olea, ռուս.՝ Маслина, Олива, լատ.՝ Olea), ձիթենազգիների ընտանիքի բույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 40 տեսակ։

    Տնտեսական նշանակություն ունի միայն մեկը՝

    Ձիթենի եվրոպականը (անգլ.՝ Olive, ռուս.՝ Олива европейская, Маслина культурная, Маслина европейская, Оливковое дерево, լատ.՝ Olive europaea): Ձիթենի եվրոպականը մշտադալար մերձարևադարձային պտղատու ծառ է՝ 4-12 մետր բարձրությամբ։ Ապրում է 400-500 տարի, երբեմն՝ 1000 և ավելի։ Սաղարթը՝ լայն բրգաձև երբեմն՝ կախված ճյուղերով։ Տերևները մանր են, երկար, նշտարաձև, օվալաձև, հակադիր, ապրում են 2-3 տարի։ Ծաղիկները մանր են, դեղնասպիտակավուն, երկսեռ՝ հավաքված 8-40-ական հուրանաձև ծաղկաբույլերում։ Պտուղը կորիզապտուղ է, էլիպսաձև, օվալաձև, կշիռը՝ 3-15 գրամ, հասա մաշկով, մանուշակագույն կամ սև, հաճախ մոմանման ֆառով։

    Տարածվածությունը

    Բնական պայմաններում տարածված է Միջերկրական ծովի շրջանում, ժայռոտ, կրաքարերով հարուստ լեռնալանջերում, ծովի մակարդակից մինչև 500 մ բարձրությունների վրա։ Լավ է աճում գետահովիտների խոր, ալյուվիալ, փուխր հողերում։ Ամենատիպիկ մերձարևադարձային բույսն է, որը չի պտղաբերում արևադարձային շրջաններում և չի ծաղկում բարեխառն գոտու պայմաններում։

    Մշակվում է Իսպանիայում, Իտալիայում, Հունաստանում, Պորտուգալիայում, Թուրքիայում, Ալբանիայում, Ղրիմի թերակղզում, Վրաստանում, Թուրքմենստանում, Ադրբեջանում և այլուր։

    Հայաստանում աճում է նախկին Նոյեմբերյանի և Մեղրիի շրջաններում։

    Կիրառությունը
    Ձիթապտուղ, Զեյթուն, Olive, Оливы

    Ձիթենու պտուղները արտակարգ հարուստ են ճարպայուղերով։ Պահածոային սորտերը պարունակում են 30-50, իսկ յուղայինները՝ 50-70 տոկոս ճարպեր (չոր նյութի հաշվով)։ Բացի այդ, պտուղներում պարունակվում է միջին հաշվով 10,9 % սպիտակուցներ, իսկ պտղամսում 7,8 % շաքարներ (գլխավորապես գլյուկոզա), ինչպես նաև 2-1 0 % դառը գլյուկոզիդ-օլեուրոպեին, քիչ քանակությամբ կարմիր պիգմենտ, պտղակեղևում՝ էմուլսինա ֆերմենտը։ Պտուղներում և այլ օրգաններում պարունակում է նաև մաննիտ։

    Ձիթապտղի յուղը օգտագործվում է ոչ միայն սննդի և հրուշակեղենի, պահածոների արտադրության մեջ, այլ նաև բժշկության բնագավառում, որպես ստամոքսաաղիքային հիվանդությունների, ռախիտի, թոքախտի, դիստրոֆիայի և անեմիայի բուժման միջոց։ Օգտագործվում է նաև ստամոքսի թթվության բարձրացման, ինչպես նաև գեղձաքարային հիվանդությունների դեպքում։

    Լայն կիրառում ունի նաև բնափայտը:

    Ձիթենու խնամքը սենյակային պայմաններում

    Լուսավորվածությունը

    Ձիթենին լուսասեր է: Բնակարանում ամենից հարմար տեղը հարավին նայող պատուհանի գոգն է:

    Օդի ջերմաստիճանը

    Ձիթենին ջերմասեր է: Վեգետացիոն շրջանում օդի ամենահարմարավետ ջերմաստիճանը  18-22°С է:

    Ձմռանը, սակայն, առավել բերքատվություն ապահովելու համար, անհրաժեշտ է ապահովել ավելի ցածր՝ 10–12°С:

    Եթե բերքատվությունը նշանակություն չունի, կարելի է ձմռանն էլ ձիթենին պահել սենյակային ջերմության պայմաններում:

    Ջրելը

    Ջրում են առատ՝ հողի վերին շերտը չորանալուց հետո: Ջրելիս պետք է համոզվել, որ ջուրը հասավ մինչև թաղարի հատակը: Հողի ամբողջովին չորանալը կարող է կործանել ձիթենին:

    Ձմռանը ջրում են ոչ հաճախ՝ ելնելով հողի վերին շերտի վիճակից:

    Օդի խոնավությունը

    Խոնավասեր է: Տան և չոր կլիմայի պայմաններում, մանավանդ ամռանը ձիթենին ամենօրյա ցողման կարիք ունի: Խորհուրդ է տրվու բույսը ցողել առավոտյան կամ երեկոյան՝ երբ չկա ջրի կաթիլների միջով Արևի ճառագայթներից այրվածքներ ստանալու վտանգ:

    Սնուցումը

    Ակտիվ աճի շրջանում անհրաժեշտ է ամսական երկու անգամ լրացուցիչ սնուցում ապահովել ձիթենուն: Գարնանը, երբ ակտիվ աճ կա, խորհուրդ է տրվում ազոտով հարուստ պարարտանյութեր տալ, իսկ հետագայում կարելի է օգտագործել կոմպլեքսային պարարտանյութեր:

    Էտը

    Ձիթենին լավ է տանում էտը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ սաղարթի տարբեր տեսքեր: Էտը նախընտրելի է անել գարնանը:

    Սովորաբար ծառի բարձրությունը սահմանափակում են 80  սանտիմետրով: Առաջին հերթին հեռացման ենթակա են միմյանց խագարող ճյուղերը, ընդորում, հեռացնում են ավելի հները կամ թույլ զարգացած ճուղը: Պետք է հաշվի առնել, որ առավել բերքատու են նախորդ տարի աճած ճյուղերը:

    Տեղափոխումը

    Լավ աճող ձիթենին  երկու տարին մեկ ավելի մեծ ծաղկամանի մեջ տեղափոխելու կարիք ունի:

    Ցանկալի է տեղափոխումն անել առանց արմատներն ու հողագունդը վնասելու:

    Հողախառնուրդը

    Ձիթենին պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, թերևս չի տանում միայն հողի բարձր թթվայնությունը:

    Ամենանախընտրելին հողախառնուրդի հետևյալ բաղադրությունն է՝

    Հավասար չափերով

    Բազմացումը

    Որպես կանոն ձիթենին բազմացնում են կտրոններով, քանի որ կորիզով բազմացնելը բավականին աշխատատար գործընթաց է ու կորիզից աճած ձիթենին սկսում է ծաղկել ու պտղաբերել միայն 10 տարի անց:

    Կտրոնով բազմացնելու համար

    Կտրոնները կտրում են ամռանը: Կտրում են 2-4 տարեկան ճյուղերի վերին, մոտ 20 սմ երկարությամբ մասը: Կտրոնի հաստությունը պետք է լինի մոտ 3-4 սմ:

    Ցանկալի է կտրոնը մի քանի ժամով ընկղմել արմատների գոյացումը խթանող լուծույթի մեջ («Экосил», «Корневин»), ինչից հետո կամ դնել ջրի մեջ և սպասել արմատների հայտնվելուն, կամ էլ կեսի չափով խրել խոնավ ավազային սուբստրատի մեջ:

    Արմատակալումը հաջողելու համար կարևոր է, որ կտրոնը լինի լավ լուսավորված, բայց ոչ արևի ուղիղ ճառագայթների տակ, օդի ջերմաստիճանը լինի ոչ պակաս +20°С-ից և ապահովվի օդի բարձր խոնավությունը: Բարձր խոնավությունն ապահովում են ծածկելով կտրոնը շշով կամ ցելոֆանով և պարբերաբար ճրով ցողելով:

    Մոտ մեկ ամսից կտրոնից նոր ճյուղեր կառաջանան:

    Սերմից աճեցված ձիթենին պտղաբերության փուլին հասնում է 12 տարեկանում, իսկ կտրոնից աճեցվածը առաջին բերքը տալիս է 3-4-րդ տարում:
    Հիվանդություններն ու վնասատուները

    Ձիթենիները հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ լավ դիմադրողականություն ունեն, սակայն գերխոնավ և լույսի պակաս ունեցող միջավայրում կամ վատ խնամքից առաջացած այլ հետևանքներով կարող են ենթարկվել ախտածին սնկերի, բակտերիաների ու վնասատու միջատների հարձակմանը:

    Ձիթենու ամենավտանգավոր հիվանդությունը տուբերկուլյոզն է, որը, խորացման դեպքում, բուժել համարյա անհնար է: Հիվանդությունն ուղեկցվում է բնի ու ճյուղերի վրա մեծ բշտիկների առաջամամբ:

    Սկզբնական շրջանում, առաջին վարակված ճյուղերը պետք է անմիջապես կտրել բշտիկներն ու մշակել պղնձարջասպով:

    Գերխոնավության պայմաններում բույսի վրա կարող են հայտնվել բծեր, ժանգ կամ տարբեր բտածություններ: Սնկային այդ գոյացությունները կարելի է վերացնել հետևյալ ֆուգիցիդների օգնությամբ՝ «Максим», «Фундазол», «Скор»:

    Մակաբույծ միջատներից ձիթենու համար վտանգավոր է ձիթենու ցեցը, սպիտակաթևիկը և վահանամիջատը:  Դրանց դեմ պայքարի համար կիրառում են՝ «Актара», «Актеллик», «Децис», ինչպես նաև «Карбофос» и «Пиретрум»

    Հղումներ

     

  • Մոմաբաղեղ

    Մոմաբաղեղը (Հոյա) (անգլ.՝  Waxplant, Waxvine, Waxflower, Hoya, ռուս.՝ Хойя, լատ.՝ Hoya), պատկանում է թունաթափազգիների (Asclepiadaceae) ընտանիքին։ Հայրենիքը հարավային ու հարավարևելյան Ասիան, Ավստրալիան, Պոլինեզիան են:
    Կենսաբանական նկարագիր
    Սենյակային, մագլցող բույսերից մեկն է։ Տերևները մսոտ են ու հաստ։ Աստղաձև, վարդագույն, բուրավետ ծաղիկները, որոնք հովանոցաձև դասավորված են ծաղկակոթունի վրա, չափազանց գեղեցիկ են և կարծես մոմից պատրաստված լինեն։ Պսակաթերթիկների վրա արտաթորվող մեղրանման հեղուկի կաթիլները ալմաստի նման փայլփլում են արևի ճառագայթների տակ։ Մշակության մեջ գլխավորապես հանդիպում է մոմաբաղեղը (H.carnosa R.Br.), որի երկարությունը հասնում է մոտավորապես 6 մ-ի։ Հաստ, ձվաձև կաշենման տերևները փայլուն են, կանաչադեղնավուն երանգով։ Փոքրիկ աստղաձև ծաղիկները սպիտակ են, վարդագույն կենտրոնով, արձակում են ուժեղ, դուրեկան բուրմունք։ Ծաղկաթափից հետո ծաղկակոթուները չպետք է հեռացնել, քանի որ հետագա տարիներին դրանց վրա բացվում են նոր ծաղիկներ։ Ցողունը բարակ և թույլ է, այդ պատճառով բույսը բարձրացնում և փռում են պատաճաղերի վրա։
    Մշակում
    Մոմաբաղեղը ամառվա ընթացքում պահվում է պատշգամբում, կիսաստվերի տակ։ Այս շրջանում պետք է ջրել առատ և բույսը հաճախակի ցողել գոլ ջրով։ Բարձր արդյունք է տալիս թռչնաղբի կամ գոմաղբի հեղուկով սնուցելը։ Ձմռանը խորհուրդ է տրվում թաղարները տեղավորել լույսին մոտ, 16-18° ջերմության պայմաններում ջրելով չափավոր և սակավ։ Գարնանը պետք է բույսերը վերատնկել, երիտասարդները տարին մեկ անգամ, իսկ տարիքավորները՝ 2-3 տարին մեկ։ Հողախառնուրդ պատրաստելու համար կարելի է վերցնել 3 մաս ճմահող կամ այգու հող, 1 մաս տերևահող, 1 մաս գոմաղբ և 1 մաս ավազ։ Բազմացվում է սերմերով և կտրոններով։ Արմատակալեցված կտրոնները սկզբնական շրջանում բավական դանդաղ են աճում։ Առատ ծաղկումը սկսում է 4-5 տարեկան հասակից։ Բնակարանային պայմաններում մշակվող մոմաբաղեղը կարող է ապրել տասնյակ տարիներ։
    Մոմաբաղեղի ամենատարածված տեսակներն են՝
    Մոմաբաղեղ մսեղը, Хойя мясистая, Hoya carnosa

    Մոմաբաղեղ չքնաղը, Хойя прекрасная, Hoya bella

    Մոմաբաղեղ վեհաշուքը, Хойя величественная, Hoya imperialis

    Մոմաբաղեղ բազմածաղկավորը, Хойя многоцветковая, Hoya multiflora

    Մոմաբաղեղ մանրածաղիկ, Хойя мелкоцветковая, Hoya parviflora

    Մոմաբաղեղ լինեարիս, Хойя Линеарис, Hoya linearis

    Հղումներ

  • Սրճենի

    Սրճենին (անգլ․՝ A coffee tree, ռուս․՝ Кофейное дерево, լատ․՝ Coffea), տորոնազգիների ընտանիքի մշտադալար ծառերի և թփերի ցեղ է։ Հայտնի է սրճենու մոտ 50 տեսակ՝ տարածված Աֆրիկայի և Ասիայի արևադարձային և մերձարևադարձային շրջաններում։ Մշակվում է 4-5 տեսակ։

    Սրճենու հայրենիքը արևադարձային Եթովպիան է, բայց ամենատարածվածը արաբական սրճենին է, որից ստացվում է ամենաբարձրորակ սուրճը։ Սուրճի այս տեսակը կոչվում է «արաբիկա»։ Այժմ աշխարհի սրճենու բոլոր ծառատեսակների 90 %-ը պատկանում է «արաբիկա» տեսակին։

    Սրճենին տալիս է հարուստ վառ կարմիր պտուղներ՝ սերմեր։ Այս բարձրահասակ թուփը վայրի բնության մեջ կարող է հասնել 8-ից 10 մ բարձրության: Ծաղկաբույլերի գույնը սպիտակ կամ սպիտակավուն է։ Մշակության մեջ բույսը կարճացնում են մինչև 150-ից 250 սմ բարձրության, ինչը շատ ավելի հեշտ է դարձնում խնամքը և բերքահավաքը:

    Սրճենին բնութագրվում է աճի և զարգացման միջին տեմպերով, տարեկան աճը կազմում է 50–100 մմ։ Կյանքի տևողությունը ուղղակիորեն կապված է բույսի աճի համար բարենպաստ կլիմայական պայմաններից: Գիտությանը հայտնի են սրճենիներ, որոնք ավելի քան 100 տարեկան են, և դրանք չեն դադարում պտուղ տալ։

    Սրճենին ծաղկում է ապրիլ-հոկտեմբեր ամիսներին։ Դրանից հետո ճյուղերի վրա պտուղներ են գոյանում, որոնք կարելի է ուտել։ Առաջին անգամ սերմից աճեցված սրճենին ծաղկում և պտուղ է տալիս 3-4 տարեկանում։

    Խնամքը սենյակային պայմաններում

    • Օդի ջերմաստիճանը. Գարնանից՝ աշուն՝ 20-ից 30 աստիճան, իսկ ձմռանը՝ 12-ից 15 աստիճան:
    • Օդի խոնավությունը. Պետք է բարձր լինի (մոտ 70%): Ամռան շոգ և չոր ամիսներին սրճենին ամեն օր ցողում են հնեցված, փափուկ ջրով: Ամիսը մեկ անգամ թուփը խորհուրդ է տրվում ցողել փայտի մոխրի թուրմով, որն օգտագործվում է հիվանդությունների և վնասատուների առաջացումը կանխելու համար։ Ցուրտ եղանակին սաղարթը ցողել չի կարելի։
    • Լուսավորությունը. Արհեստական լուսավորություն կամ ցրված արևի լույս: Սենյակում լավագույն տեղը արևմտյան կամ հյուսիսային պատուհանագոգն է:
    • Ոռոգումը. Ջրում են լավ հնեցված, փափուկ ջրով։ Ամռանը ջրում են երկու օրը մեկ (առնվազն), իսկ ձմռան ամիսներին՝ հողախառնուրդի վերին շերտի չորանալուց հետո։
    • Հողախառնուրդը. Պետք է լինի մի փոքր թթվային: Ինքնուրույն պատրաստելիս, հավասար չափերով խառնում են տորֆ, այգու հող, փտած գոմաղբ և գետի ավազ։ Ծաղկամանի հատակին լավ դրենաժային շերտ են լցնվում։ Հողի թթվայնությունը պահպանելու համար, 30 օրը մեկ անգամ, բույսը ջրում են թթվացված ջրով՝ 1 գ կիտրոնաթթուն լուծելով 1 լիտր ջրի մեջ։
    • Պարարտացումը. Օրգանական կամ հանքային պարարտանյութերով, փոխնեփոխ, բույսը սնուցում են 15 օրը մեկ անգամ։ 
    • Տեղափոխումը. Բույսը այլ, քիչ ավելի մեծ ծաղկաման տեղափոխում են, երբ արմատներն այլևս չեն տեղավորվում ծաղկամանի մեջ (մոտավորապես 3 տարին մեկ):
    • Բազմացումը. Սերմերի կամ տնկաշիվերի միջոցով։ Սերմերով բազմացնելիս, դրանք չեն թաղում, այլ հարթ կողմով դնում են հողի մակերեսին։ Հակառակ դեպքում սերմերը ​​կարող է փտել: Ցանքը ջրում են մի փոքր տաք ջրով: Ցանքը ծածկում են ապակիով կամ թաղանթով։ Անհրաժեշտ է պարբերաբար օդափոխել ցանքը. դրա համար 3-4 օրը մեկ, երեք ժամով ծածկը բացում են։

    Տնկաշիվերով բազմացան համար օգտագործում են անցյալ տարվա ճյուղերը, ընդորում յուրաքանչյուր կտրոն պետք է ունենա 2 հանգույց։ Նախքան տնկելը, կտրոնները մի քանի ժամ պահում են հետերոաքսինի լուծույթում։ Այնուհետեւ դրանք տնկում են 1 մաս տորֆից և 1 մաս ավազից բաղկացած խառնուրդի մեջ։ Կտրոնները տնկում են մոտ 30 մմ խորությամբ:

    • Խնամքի առանձնահատկությունները. Բույսը շատ վատ է արձագանքում նույնիսկ թույլ միջանցիկ քամիներին և արմատներում ջրի լճացմանը: Ձմռանը թուփը զով պայմաններում հանգստի կարիք ունի։ Պետք է հեռու դնել աշխատող ջեռուցման սարքերից:

    Բարդություններ

    • Տերևների եզրերի մգացում և չորացում: Սենյակի օդը չափազանց չոր է։
    • Սաղարթը դեղնում է: Արմատային համակարգը փտել է։
    • Տերևի վրա ձևավորվում են շագանակագույն բծեր: Ազոտի պակաս հաղում։
    • Տերեւների վրա ծակեր են հայտնվում։ Արևայրուկի հետեւանք։
    • Երիտասարդ տերևները դեղնում են պահպանելով կանաչ երակներ: Հողը բավականաչափ թթվային չէ:
    • Սաղարթը դեղնում է, տերևները սկսում են փտել և թափվել: Շատ ջրելու և վատ դրենաժի հետևանք։
    • Տերևաթափ ձմռանը: Թուփը զգում է լույսի սուր պակաս։
    • Չափազանց դանդաղ աճ: Հողախառնուրդում սննդանյութերի պակաս։
    • Տերևները ճզմվում են, առաջանում են դեղին երանգի բծեր։ Հողում կալիումի պակաս կամ կոշտ ջրով ջրելու հետևանք։
    • Տերևները ծածկված են շագանակագույն կամ մանուշակագույն բծերով: Հողախառնուրդում ֆոսֆորի չափազանց ցածր պարունակություն:
    • Երիտասարդ տերևները գունատ դեղնավուն են և շատ փոքր: Հողում երկաթի պակաս կա։
    • Բույսի վրա ամենից հաճախ տեղավորվում են այնպիսի վնասատուներ, ինչպիսիք են ալրատիզը, վահանամիջատները և սարդոստայնային տիզը:

    Արտաքին հղումներ

  • Այգածաղիկ

    Այգածաղիկ (լատ.՝ Ipomoea), ցայգածաղիկ, պատատուկազգիների ընտանիքի միամյա, բազմամյա խոտաբույսերի, կիսաթփերի, թփերի, հազվադեպ՝ ջրային բույսերի ցեղ։
    Հայտնի է մոտ 500, Հայաստանում մշակության մեջ՝ այգածաղիկ մանուշակագույնը (Ipomoea purpurea), որն ունի բազմաթիվ տարատեսակներ։

    Արտաքին կառուցվածք

    Փաթաթվող կամ փռվող բույս է, բարձրությունը՝ մինչև 3 մ։ Տերևները հասարակ են, սրտաձև, ձվաձև, փետրաձև, ամբողջական կամ մատնաձև բլթակավոր։ Ծաղիկները մեկական են, ձագարաձև, ագիտակ, վարդագույն, կարմիր, մանուշակագույն, կապույտի գրեթե բոլոր երանգներով։ Ծաղկում է հուլիսից մինչև ուշ աշուն։ Ծաղիկները բացվում են վաղ առավոտյան և երեկոյան ժամերին։ Պտուղը եռաբուն տուփիկ է, սերմերը՝ բաց դեղնավուն կամ սև, եռանկյունաձև։

    Նշանակություն

    Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են օրինակ՝ այգածաղիկ լուծողականը (Ipomoea pyrga)։ Սննդի մեջ օգտագործում են այգածաղիկ ջրային (Ipomoea aquatica) և այգածաղիկ բաթաթ (Ipomoea batatas) տեսակները։ Վերջինս հարուստ է օսլայով և կոչվում է նաև քաղցր կարտոֆիլ։

    Այգածաղիկ մանուշակագույն (անգլ․՝ Тhe common morning-glory, tall morning-glory, purple morning glory,  ռուս․՝ Ипомея пурпурная, լատ․՝ Ipomoea purpurea)
    https://en.wikipedia.org/wiki/Ipomoea_purpurea

    Այգածաղիկ նոճիանման (անգլ․՝ cypress vine, cypressvine morning glory, cardinal creeper, cardinal vine, star glory or hummingbird vine, ռուս․՝ Ипомея квамоклит, լատ․՝ Ipomoea quamoclit)
    https://en.wikipedia.org/wiki/Ipomoea_quamoclit

    Այգածաղիկ Հորսթֆալի (անգլ․՝ Lady Doorly’s morning glory, ռուս․՝ Ипомея Хорстфалла, լատ․՝ Ipomoea horsfalliae)
    https://en.wikipedia.org/wiki/Ipomoea_horsfalliae

    Բաթաթ (անգլ.՝ Sweet potato, ռուս.՝ Батат, լատ.՝ Ipomoea batatas)

    Արտաքին հղումներ

  • Փետրախոտ

    Փետրախոտ, Սարի սմբուլ (անգլ.՝ Feather grass, Needle grass, Spear grass, ռուս.՝ Ковыль, լատ.՝ Stipa), դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա, հազվադեպ՝ միամյա չորասեր խոտաբույսերի ցեղ։
    Ցողունը բարակ է, բարձրությունը՝ մինչև 1 մ։ Տերևները կոշտ են, նեղ գծաձև՝ սովորաբար հետոլորված եզրերով կամ խողովակաձև (ծածկում են հերձանցքերը)։ Ծաղկաբույլը հուրանանման է, ծաղիկները՝ մեկական, նուրբ և ճկուն փետուրների տեսքով։ Ծաղկում է հունիսի երկրորդ կեսից մինչև սեպտեմբեր։
    Տարածված է Արմավիրի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի և այլ մարզերի ցածրադիր և միջին լեռնային, գոտիներում (1500-2200 մ բարձրություններում)։ Աճում է անապատներում, կիսաանապատներում, տափաստաններում, նոսրանտառներում, չոր, քարքարոտ վայրերում և այլն։ Փետրախոտի շատ տեսակներ տափաստանների բուսականության հիմնական տարրերից են։
    Ճիմ առաջացնող և կերային խոտաբույս է։ Գեղազարդիչ է։

    Հղումներ