Partizak

Category: Խոտաբույսեր

  • Ժենգյալով հացի խոտերը

    Ժենգյալով հացի կանաչեղենի տեսականին կամ ժենգյալը կազմված է հետևյալ բույսերից.

    Աղբյուրը՝ Հովհ. Ազիզբեկյան “Ժենգյալով հաց”, Հեղինակային հրատարակություն, Երևան, 2017թ.

  • Միամյա, ստվերադիմացկուն բույսեր

    АГЕРАТУМ — AGERATUM…

    АМАРАНТ, ЩИРИЦА — AMARANTHUS…
    БЕГОНИЯ — BEGONIA…
    КАЛЛИСТЕФУС, АСТРА ОДНОЛЕТНЯЯ — CALLISTEPHUS…
    КОБЕЯ — COBAEA…
    КОСМОС, КОСМЕЯ — COSMOS…
    ГЕОРГИНА — DAHLIA…
    ЛЬВИНЫЙ ЗЕВ — ANTIRRHINUM…
    ЧЕРЕДА — BIDENS…
    ГВОЗДИКА — DIANTHUS…
    ГАЦАНИЯ — GAZANIA…
    ИПОМЕЯ — IPOMOEA…
    КЕРМЕК, СТАТИЦЕ, ЛИМОНИУМ — LIMONIUM…
    ЛОБЕЛИЯ — LOBELIA…
    ЛЕВКОЙ, МАТТИОЛА — MATTHIOLA…
    ГУБАСТИК, МИМУЛЮС — MIMULUS…
    РУДБЕКИЯ – RUDBECKIA…
    НЕМЕЗИЯ — NEMESIA…

    Редкие тенелюбивые садовые растения…

    ОСТЕОСПЕРМУМ — OSTEOSPERMUM…
    РУДБЕКИЯ — RUDBECKIA …
    САЛЬПИГЛОССИС — SALPIGLOSSIS…
    СХИЗАНТУС — SCHIZANTHUS…
    ТУНБЕРГИЯ — THUNBERGIA…
    ПИЖМА, ПИРЕТРУМ — TANACETUM…
    ВЕРБЕНА — VERBENA…
    Читать полностью: http://www.sad2.info/?p=3060

    Հղումներ

  • Ցրտադիմացկուն բանջարեղեն

    Ցրտադիմացկուն բանջարեղենը կարելի է բաժանել երկու խմբերի՝ չափավոր և խիստ դիմացկունների:
    Չափավոր դիմացկուն են այն տեսակները, որոնք կարող են դիմանալ կրկնվող թույլ (-1.1° – 0° C) ցրտահարություններին:

    • Ճակնդեղ, Beets, Свекла
    • Չինական կաղամբ, Chinese cabbage, Китайская капуста
    • Ծաղկակաղամբ, Cauliflower, Цветная капуста
    • Նեխուր, Celery, Сельдерей
    • Collards
    • Կանաչ սոխ, Green onions, Лук зеленный
    • Կարտոֆիլ, Potatoes, Картофель
    • Մանանեխ, Mustard, Горчица
    • Վայրի գազար, Parsnips, Пастернак
    • Բողկ, Radishes, Редька
    • Սինձ, Salsify, Козлобородник
    • Սպանախ, Spinach, Шпинат
    • Շվեյցարական մանգոլդ, Swiss chard, Мангольд

    Խիստ դիմացկուն են այն տեսակները, որոնք կարող են դիմանալ մինչև -6,7° ցրտին:

    • Կաղամբ, Cabbage, Капуста
    • Բրքուկ, Broccoli, Брокколи
    • Բրյուսելյան կաղամբ, Brussels sprouts, Брюссельская капуста
    • Գազար, Carrots, Морковь
    • Kale, Кудрявая капуста, Brassica oleracea var. sabellica
    • Պրաս, Leeks, Лук порей
    • Գոնգեղ, Rutabagas, Брюква
    • Շաղգամ, Turnips,  Репа

  • Համեմ

    Համեմը (անգլ.՝ Coriander, ռուս.՝ Кориандр, լատ.՝ Coriandrum sativum) հովանոցավորազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա խոտաբույս է։ Արմատն առանցքային է, ցողունը` ուղղաձիգ, 40-70 սմ բարձրությամբ, մերկ, վերևում ճյուղավորված։

    Տերևները պատյանավոր են, ունեն հերթադիր դասավորություն։ Պոլիգամ բույս է։ Ծաղիկները սպիտակ են կամ բաց վարդագույն։ Հովանոցավոր ծաղկաբույլերի եզրային ծաղիկներն ավելի մեծ տրամագիծ ունեն։ Ծաղկում է ամռանը։ Պտուղը գդաձև սերմիկ է, դրսից` մուգ, իսկ ներսից` բաց շագանակագույն, ունի ինը կող։ Պտուղները պարունակում են եթերայուղ`0.5-1, 2%, վիտամին C, շաքար, օսլա, դաբաղող և ճարպայուղ`20%։ Տերևները հարուստ են վիտամիններով, E, A-նախավիտամիններով, հանքային աղերով:

    Համեմի հայրենիքն արևմտյան Ասիան է, բնության մեջ հանդիպում է Փոքր Ասիայում, Այսրկովկասում, Հայաստանի Գեղարքունիքի և Վայոց ձորի մարզերում։ Հայկական տեսակները երկար ժամանակ ծաղկասլաք չեն տալիս, սակայն ունեն տերևների հզոր վարդակ։

    Համեմը պատկանում է լավագույն մեղրատու բույսերի շարքին։ Մեղուները ոչ միայն հավաքում են ծաղկահյութը, այլ նաև կատարում են խաչաձև փոշոտում, ինչը նպաստում է համեմի բարձր պտղաբերությանը։

    Կիրառություն

    Եթերայուղը կիրառում են ձեռքի օճառների, օծանելիքի և այլնի արտադրության մեջ։ Ճարպայուղը կիրառվում է շոկոլադ պատրաստելու համար։ Բույսը մշակվում է և լայնորեն օգտագործվում որպես համեմունք։ Բուժական նպատակով օգտագործում են սերմերի թուրմը, որն ունի հակասեպտիկ, սպազմոլիտիկ և ցավամեղմացուցիչ` ստամոքսի խոցի և տասներկումատնյա աղիքի ցավերի դեպքում։Այդ թուրմը բարերար ազդեցություն ունի նաև մարսողության և նյարդային գրգռվածության ժամանակ։

    Կենսաբանական տվյալներ

    Վեգետացիոն շրջանը՝ 110-125 օր:
    Ցանելուց հետո ծիլերը հայտնվում են՝ 2-3 շաբաթից:
    Ծիլերը հայտնվելուց 25-40 օր անց ձևավորվում են ցողունները, որոնց վրա 16-20 օր հետո բացվում են ծաղիկները:
    Ծաղկելուց 13-18 օր անց սկսում են ձևավորվել պտուղները:
    Պտուղները վերջնականապես հասունանում են 19-23 օրում:

    Համեմը ցրտադիմացկուն է: Սերմերը սկսում են ծլել +6°С աստիճանի դեպքում, իսկ բույսը կարող է դիմանալ մինչև -10 °С աստիճան ցրտին:

    Համեմի համար օդի ամենահարմարավետ ջերմաստիճանը  +22°С է:  Ծաղկման շրջանում +34°С-ից բարձր ջերմաստիճանի հետևանքով  կարող է սնածաղիկ դառնալ և փոխել հոտը:

    Համեմը պահանջկոտ է լուսավորության նկատմամբ, բայց վատ չի աճում նաև կիսաստվերում: Լուսավորության պակասը դանդաղեցնում է բույսի աճը, նվազեցնում է բերքատվությունը և եթերային յուղերի պարունակությունը: Սերմեր ստանալու համար, համեմը պետք է ցանել միայն արևկող տեղում:

    Համեմը պահանջկոտ է ջրի նկատմամբ: Սերմերի ուռչելու համար համեմն իր քաշի 120%-ի չափ ջրի կարիք ունի: Ամենից շատ ջրի կարիք ունի մինչև ծաղկելը, որից հետո ավելի երաշտադիմացկուն է:

    Համեմը լավ է աճում պարարտ, չեզոքին մոտ (рН =6,5-7,5) թթվայնություն ունեցող հողում:

    Հղումներ

  • Դաղձ

    Դաղձը (անգլ.՝ Mentha, Mint, ռուս.՝ Мята, լատ.՝ Méntha) շրթնազգիների ընտանիքին պատկանող կոճղարմատավոր, բազմամյա խոտաբույս է։ Բոլոր տեսակներին բնորոշ է սուր հոտավետ բուրմունք, նրանց մեծ մասը պարունակում է մեծ քանակությամբ մենթոլ։ Այս ընտանիքի բույսերը իրարից տաբերվում են քիմիական կազմով, արտադրում են նյութափոխանակության տարբեր ցնդող նյութեր՝ մետաբոլիտներ (նյութափոխանակիչներ), այսպես կոչված՝ ցնդող արոմատիկ նյութեր, որոնք արտադրում են տարբեր հոտեր և մեծ քանակությամբ եթերային յուղեր։
     Դաղձի յուղի հիմնական բաղադրամասը ստացվում է դրա մեջ պարունակվող մենթոլից։ Մենթոլը մաշկի և լորձաթաղանթի հետ շփվելիս հրահրում է սառնության զգացողություն, դրա հետ մեկտեղ նեղանում են արտաքին արյունատար անոթները և լայնանում ներքին օրգանների անոթները։ Դաղձի յուղն օժտված է հզոր հականեխային և թեթև թմրեցնող հատկությամբ։ Բժշկության մեջ դաղձն օգտագործվում է լեղապարկի և լյարդի հիվանդությունների ժամանակ։ Դրանից պատրաստված թուրմերը, եփուկներն ու դեղպատրաստուկներն օգնում են որոշ լեղաքարային հիվանդությունների դեպքում, ուժեղացնում աղիների գալարակծկքանը, մաքրում օրգանիզմը խարամներից, բացի այդ, այն նշանակվում է կոլիտների և էնթերոկոլիտների դեպքում։
    Ժողովրդական բժշկությունը խորհուրդ է տալիս դաղձ օգտագործել կենտրոնական նյարդային համակարգի, սրտային հիվանդությունների, մանկական գեղձախտի (ռախիտի) բուժման համար։ Դաղձի թեյը բարելավում է մարսողությունը, կանխում սրտխառնոցը, նպաստում լեղարտադրմանը։ Այն կենարար ըմպելիք է։ Վայրի, օրգանական դաղձի չորացված հումքը օգտագործվում է սնունդների մեջ։ Այն ավելացնում են կարկանդակներին, սալաթներին, պանրին, բանջարեղենով և մսով ճաշերին։ Նրանով համեմում են թեյը, լիկյորը, հրուշակեղենը։

    Հղումներ

  • Անիսոն

    Անիսոն (Քոշխոտ, Կարար, Հազարդարուն, անգլ.՝ Anise, ռուս.՝ Анис, լատ.՝ Pimpinella anisum) նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի բուրավետ, բազմամյա, հազվադեպ՝ միամյա կամ երկամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 160, Հայաստանում՝ ավելի քան 10 տեսակ՝ անիսոն ոսկյա (Pimpinella aurea), անիսոն վարդագույն (Pimpinella  rhodantha), անիսոն մանանեխատերև (Pimpinella  peucedanifolia), անիսոն եռաբաժան (Pimpinella tripartita) և այլն։

    Հղումներ

  • Ավելուկ

    Ավելուկը (թրթնջուկ, թթվաշ, անգլ.՝ Horse sorrel, ռուս.՝ Конский щавель, լատ.՝ Rumex confertus) մատիտեղազգիների (հնդկացորենազգիներ) ընտանիքի միամյա, երկամյա և բազմամյա խոտաբույսերի և թփերի ցեղ է։ Հայտնի է մոտ 150, Հայաստանում՝ 12 տեսակ՝ ավելուկ սովորական (Rumex acetosa) կամ թթվաշ, ավելուկ գանգուր (Rumex crispus), ավելուկ ալպիական (Rumex alpinus), ավելուկ ավելուկանման (Rumex acetoselloides), թրթնջուկ փոքր (Rumex acetosella) և այլն։
    Տարածված է Հայաստանի գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է մարգագետիններում, նոսրանտառներում, թփուտներում, անտառեզրերիև, լեռնալանջերին, գետափերին, խոնավ վայրերում և այլն։ Աղբոտում է աշնանացան և գարնանացան մշակաբույսերի դաշտերը, խոտհարքները, արոտավայրերը։
    Պարունակում է աղաղանյութեր, վիտամիններ, թթուներ, սապոնիններ, ներկանյութ և այլն։ Ավելուկն օգտագործում են ժողովրդական բժշկության մեջ դիզենտերիայի, լյարդի հիվանդությունների, մարսողության խանգարման ժամանակ և սննդի մեջ (թարմ, չորացրած)։
    Ըստ համի՝ ավելուկը լինում է դառը եւ քաղցր։

    Հղումներ

  • Պտեր բոստոնյան

    Բոստոնյան պտեր (Բոստոնյան ձարխոտ, անգլ․՝ Boston swordfern, Wild Boston fern, ռուս․՝ Нефролепис возвышенный, լատ․՝ Nephrolepis exaltata)։

    Վերացնում է օդում գտնվող տոքսինների մեծամասնությունը, մանավանդ մրջնալդեհիդը (ֆորմալդեհիդ, formaldehyde) և քսիլոլը: Խոնավեցնում է սենյակի օդը:

    Հայրենիքը՝Հարավարևելյան Ասիայի արևադարձային անտառներ։
    Կենսաձևը՝Խոտաբույս
    Ընտանիքը՝ Davalliaceae
    Չափսերը՝Մինչև 70 սմ երկարությամբ, կախվող տերևներ։
    Ծաղկելը՝Չի ծաղկում։
    Լուսավորությունը Պայծառ, ցրված լույս։ Կարելի է աճեցնել ցերեկային լամպերի լուսավորությամբ՝ օրական 14-16 ժամ  լուսավորելով:
    Օդի ջերմաստիճանը՝Լավագույն միջակայքը 18-24 °С է: Ավելի ցածր ջերմաստիճանների դեպքում բույսը ստիպված մտնում է հանգստի ռեժիմ։  Անթույլատրելի է ջերմաստիճանի նվազումը 11 °С ցածր։
    Օդի խոնավությունը՝ Խոնավասեր է։ Ամռանը հաճախ ցողել։
    Ջրելը՝ Ամռանը չափավոր, հողը միշտ խոնավ լինի, ձմռանը, օդի ցածրջերմաստիճանի դեպքում, քիչ։
    Հողախառնուրդը՝ Պարարտ, չեզոք (pH):  (6.0-7.0) կամ թեթև թթվայնություն (pH): (5.0-6.0) ունեցող հող:

     

    Ապահովել լավ դրենաժ։

    Սնուցումը՝Աճի շրջանում, 2-3 շաբաթը մեկ։
    Ծաղկամանն ու տեղափոխումը՝1-3 տարին մեկ, լայն ու ոչ շատ խոր ծաղկամանների մեջ։
    Բազմացումը՝Թուփը կիսելով, բեղիկներով, սպորները (բեղմնիկները) ցանելով:
    Վնասատուներ՝Ալրատիզ, վահանամիջատ, սարդոստայնային տիզ:
    Աճեցնելու դժվարությունը՝Դյուրին է։
    Հղումներ

  • Սեզ

    Սեզը (անգլ.՝ Elytrigia, ռուս.՝ Пырей, լատ.՝ Elytrígia) դաշտավլուկազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ է։ Հայտնի է մոտ 150 տեսակ, միավորված 2 ենթացեղում՝ իսկական սեզ և ժիտնյակ։ Աճում է տափաստաններում, չոր մարգագետիններում, ավազուտներում, քարքարոտ լանջերին։

    Հղումներ

  • Ինչպես լոլիկի լավ բերք ստանալ